فرش دستباف ایرانی یکی از ارزشمندترین نمادهای هنر و فرهنگ کشور ماست که در تمام جهان طرفداران زیادی دارد. این نوع فرشها با دقت، صبر و ذوق هنرمندان ایرانی بافته میشوند و هر گره از آن نشاندهنده بخشی از تاریخ و اصالت ایران است. از آنجایی که فرش دستباف معمولاً از پشم طبیعی، ابریشم یا پنبه تهیه میشود، مراقبت از آن نسبت به فرش ماشینی اهمیت بیشتری دارد. بسیاری از خریداران، بهویژه هنگام بررسی قیمت فرش دستباف قم و قیمت فرش دستباف تبریز، متوجه میشوند که ارزش این فرشها به هنر دست و کیفیت متریال آنها برمیگردد؛ بنابراین باید روش نگهداری صحیح را بدانند تا فرششان همیشه زیبا و سالم باقی بماند.
چرا نگهداری درست از فرش دستباف اهمیت دارد؟
فرشهای دستباف، حاصل ماهها تلاش بافندگان هستند و به همین دلیل هم از لحاظ مادی و هم معنوی ارزش بالایی دارند. اگر در نگهداری از آنها سهلانگاری شود، تار و پود ظریفشان ممکن است در اثر رطوبت، نور، یا آلودگی آسیب ببیند. برای مثال، شستوشوی غیراصولی میتواند باعث از بین رفتن چربی طبیعی الیاف یا تغییر رنگ قسمتهای مختلف شود. همچنین قرار گرفتن در برابر نور مستقیم خورشید بهمرور رنگ فرش را کمرنگ و بیجان میکند.
اصول جارو کردن و تمیز نگه داشتن فرش دستباف
برای جلوگیری از انباشته شدن گرد و خاک روی فرش، هفتهای دو تا سه بار بهصورت منظم فرش خود را جارو کنید. جاروبرقی را با مکش ملایم تنظیم کرده و جهت حرکت آن را همسو با پرزهای فرش انتخاب کنید تا به بافت آسیب نرسد. در قسمتهایی که تردد بیشتری دارند، مانند ورودی یا کنار مبلمان، جارو را چند بار تکرار کنید.
اگر به ابزارهای سنتی علاقه دارید، استفاده از جاروی دستی نیز انتخاب خوبی است؛ زیرا در عین تمیز کردن، پرزهای فرش را مرتب کرده و از سایش جلوگیری میکند. بهتر است هر چند وقت یکبار فرش را سر و ته کنید تا فشار روی بافتها بهصورت یکنواخت پخش شود.
شست و شوی اصولی؛ مهمترین مرحله در نگهداری از فرش دستباف
شستن فرش دستباف یکی از حساسترین کارهاست و اگر به روش صحیح انجام نشود، ممکن است موجب رنگپریدگی یا کپکزدگی شود. بهترین راه، سپردن فرش به قالیشوییهای معتبر است تا با مواد شوینده مخصوص و تجهیزات استاندارد تمیز شود. با این حال، اگر تصمیم دارید در منزل فرش را بشویید، ابتدا محل مناسبی با شیب ملایم انتخاب کنید تا آب بهراحتی از لابهلای الیاف خارج شود.
از مواد شویندهی مخصوص فرشهای دستباف استفاده کنید، نه شویندههای معمولی. مواد قوی باعث خشک شدن بیش از حد الیاف میشوند و چربی طبیعی پشم را از بین میبرند. پس از شستوشو، آبکشی را با دقت انجام دهید و مطمئن شوید هیچ کف یا رطوبت اضافی در عمق فرش باقی نمانده است؛ زیرا باقی ماندن آب در پرزها، احتمال کپک، بوی بد و پوسیدگی را افزایش میدهد.
چگونه از بید و آسیب های محیطی جلوگیری کنیم؟
یکی از مشکلات شایع در نگهداری فرشهای پشمی، بیدزدگی است. بید از پروتئین موجود در پشم تغذیه میکند و در شرایط مرطوب رشد مییابد. برای جلوگیری از این اتفاق، هرچند وقت یکبار فرش را هوادهی کنید و اجازه ندهید در نقاط تاریک یا مرطوب باقی بماند. اگر فرش را برای مدتی جمع میکنید، از مواد ضدبید مانند نفتالین یا تنباکو استفاده نمایید.
همچنین توجه داشته باشید که فرش نباید در تماس مستقیم با پایههای سنگین مبلمان یا میز باشد. میتوانید از زیرپایههای پلاستیکی یا چوبی استفاده کنید تا فشار به بافت فرش وارد نشود. در صورت مشاهدهی هر نوع پوسیدگی، بهتر است فوراً آن را به یک رفوگر ماهر بسپارید تا از گسترش آسیب جلوگیری شود.
۷ نکته طلایی برای افزایش عمر فرش دستباف
-
از تابش مستقیم نور خورشید روی فرش جلوگیری کنید.
-
هرگز با کفش روی فرش راه نروید.
-
از پدهای ضدلغزش زیر فرش استفاده کنید تا بافت آن کشیده نشود.
-
فرش را هر چند وقت یکبار بچرخانید تا فشار بهصورت یکنواخت پخش شود.
-
در صورت خیس شدن فرش، سریعاً با پنکه یا آفتاب غیرمستقیم خشک کنید.
-
ریشههای فرش را چسب نزنید؛ این کار باعث پوسیدگی میشود.
-
اگر قصد نگهداری طولانی دارید، فرش را در محیط خشک و خنک بپیچید و از تماس با زمین مرطوب جلوگیری کنید.
سخن پایانی
فرش دستباف، میراث ارزشمند ایرانی است و نگهداری از آن به معنای حفظ بخشی از فرهنگ و هنر کشورمان است. با رعایت نکاتی که در این مقاله بررسی کردیم، میتوانید عمر فرش خود را افزایش دهید و سالها از زیبایی و اصالت آن لذت ببرید. اگر به دنبال انتخاب و خرید مطمئن هستید، پیشنهاد میکنیم از مجموعه معتبر فروشگاه مانافرش بازدید کنید تا ضمن مشاهده مدلهای متنوع، اطلاعات دقیقی درباره الیاف، طرح و رنگ هر محصول بهدست آورید و با آگاهی بیشتری تصمیم بگیرید.
سوالات متداول
- چطور از فرش دستباف نگهداری کنیم؟
در نگهداری از فرش دستباف باید در تمامی مراحل نگهداری از فرش دقت کافی داشته باشید. محل مناسبی را برای پهن کردن فرش انتخاب کنید. شستوشو و جارو زدن فرش را طبق اصول و قواعدی که در این مقاله بررسی کردیم انجام دهید.
- چطور فرش دستباف را جارو بزنیم؟
جارو زدن فرش دستباف اهمیت زیادی دارد. زیرا وجود گردوخاک روی این فرش میتواند به آن آسیب بزند. شما میتوانید در طول هفته باید 2 تا 3 مرتبه با جاروهای دستی یا جاروبرقی فرش خود را جارو بزنید.
- شستوشو فرش دستباف به چه صورت انجام میشود؟
برای شستوشوی فرش دستباف بهتر است فرش را به یک قالیشویی معتبر بسپارید؛ اما اگر میخواهید خودتان کار شستوشو و تمیز کردن فرش دستباف را انجام دهید، ابتدا یک شوینده مناسب انتخاب کنید و سپس طبق مراحلی که برای شستوشو بررسی کردیم پیش بروید.
- چطور از بید زدن فرش جلوگیری کنیم؟
بیدزدگی یکی از آسیبهای بسیار جدی برای فرش است. مهمترین اقدامی که میتوانید برای جلوگیری از بیدزدگی انجام دهید، استفاده از نفتالین، تنباکو و سایر محلولهای ضد بید است.